BIJZONDERHEDEN
De grafmonumenten op de begraafplaats zijn overwegend in rijen gerangschikt en onderverdeeld in verschillende klassen.
Naast grafmonumenten van gewoon formaat zijn er ook grote familiegraven die twee of meer graven in beslag nemen.
Lokale notabelen, adellijke lieden en bekende burgers uit Naarden en omgeving liggen hier begraven, naast een enkele bekende Nederlander.
Het meest in het oog springend is de grote neogotische grafkapel van de familie Dudok van Heel uit 1865.
22 familie-leden zijn in de kapel bijgezet.
Binnen een zwaar gietijzeren hekwerk staat de kapel op een hoog gecementeerd basement.
De gepleisterde gevels bevatten uitbundige ornamenten die verwijzen naar christelijke en funeraire tekens.
De staat waarin de kapel verkeert laat veel te wensen over.
Bovendien is de kapel al meerdere malen geschonden door inbrekers die dachten iets van hun gading te kunnen vinden in de kelder.
Verder valt ook het neoclassicistische familiegraf van de familie De Roeper op.
Dit grafmonument dateert uit de tweede helft van de 19de eeuw. Binnen een groot rechthoekig vak dat afgezet is met een hekwerk staat een hoge rechthoekige hardstenen kolom op een sokkel met kroonlijst waarop een schaal is geplaatst.
Op het voorvlak van de kolom staan twee wapenschilden afgebeeld met daaronder de familienaam.
Op de vier hoeken zijn naar beneden gerichte toortsen aangebracht. Bijna onderaan op de kolom staan nog de letters R.I.P..
Op veel graven liggen eenvoudige dekstenen of zerken al dan niet in combinatie met een stèle.
Een enkel grafmonument, zoals die van B.J.R. van Hasselt (1806-1864), oud-burgemeester van Naarden, bevat een obelisk of een afgebroken zuil.
Daarvan zien we op het graf van een andere oud-burgemeester, G.C. Fabius (1815-1887) een voorbeeld.
Het merendeel van de grafmonumenten bestaat uit grijze hardsteen en is conform de lokale traditie sober maar gevarieerd van vorm. Op de stenen komen verheven en verdiepte letters voor die soms zwart of wit zijn geschilderd.
Enkele 20ste-eeuwse grafmonumenten zijn van baksteen, waaronder een hele fraaie voor de familie Clinge Doorenbos. Hier ligt ook de liedjesschrijver Hens Clinge Doorenbos begraven.
Marmeren grafmonumenten zijn er ook te vinden, maar het is door de ouderdom vaak moeilijk als zodanig te herkennen.
Op een aantal recente graven zijn moderne gepolijste granieten dekplaten aangebracht. Op een enkel graf komt nog een houten grafteken voor.
Deze verkeren in een zeer slechte staat.
Opvallend zijn de tientallen 19de eeuwse ijzeren hekjes om de graven.
Op de grafstenen en de hekjes zijn vaak symbolische tekens aangebracht zoals slangen, vlinders, een pelikaan, zonnen, fakkels, rozen, lelies of andere bloemen, olijftakken, levensbomen, zandlopers, pijnappels of zeisen en een enkele bescheiden 'pleurante'.
De staat waarin de grafmonumenten verkeren, varieert van goed onderhouden tot vervallen en gebroken.
De meeste hekjes verkeren in een slechte staat.
Ze zijn verroest, scheefgezakt of zwaar beschadigd.
In het verleden zijn op verzoek van de rechthebbenden hekjes weggehaald of ze zijn door roof verdwenen. De kettingen die ooit tussen pilaartjes om graven hingen zijn ook allemaal verdwenen.
Op de begraafplaats zijn vijf (grotere) grafmonumenten en drie grafhekjes in het jaar 2000 als rijksmonument aangewezen. Samen met de entree en het baarhuisje vormen deze elementen een beschermd complex. Wat betreft de gemeente Bussum is de begraafplaats onderdeel van het beschermde dorpsgezicht.
